Volledige tekst regio deal

Hieronder vindt u de volledige tekst van de ingediende Regio Deal.
De tekst is ook hier te downloaden.

In cursief staat de uitvraag van het ministerie. Daarna volgt steeds de inbreng.

Titel *
Naam van de beoogde Regio Deal

Smart Region Essentials

Partijen *
Geef aan welke partijen het voorstel tot een Regio Deal doen. Geef daarbij aan waar de publiek-private of triple helix samenwerking uit blijkt.

 Partijen die de noodzaak onderschrijven en de Regio Deal ondersteunen (op www.smartregionessentials.nl staat de meest actuele situatie) zijn:

Private partijen:
Connected Worlds, PwC, Axians, Imagem, Mavim, i-Sago, OVL NL (Openbare Verlichting Nederland)

Kennis- en opleidingsinstelling:
TU/e, Astrin Smart Infra, Smart City Academie

Gemeenten:
Almere, Breda, Dordrecht, Eindhoven, Rotterdam, Rijswijk, Uden, Veldhoven, Zoetermeer. Ook VNG realisatie ziet de noodzaak en ondersteunt deze Regio Deal.

Ook in de markt is breed getoetst of deze Regio Deal op ondersteuning kon rekenen. Via online kanalen zijn er 251 steunbetuigingen voor deze Regio Deal binnengekomen met ruim 5.300 views.

Na toekenning van de Regio Deal kan het bestuur van de stichting aangepast worden op de nieuwe situatie zodat tegemoet gekomen kan worden aan de belangen die de deelnemers hebben.

Regio *
Omschrijf het geografische gebied waar de deal betrekking op heeft.

Het geografische gebied bestaat uit een ecosysteem van partijen die samenwerken voor Smart City ontwikkeling. Het ecosysteem bestrijkt heel Nederland.

Opgave *
 Omschrijf welke regionale opgave (knelpunt, kansen, …) voorgesteld wordt om aan te pakken.
– Geef daarin onder meer aan waarom deze opgave kenmerkend is voor de regio.
– Ga daarnaast in op het meervoudige karakter van de opgave.
– Omschrijf waarom het Rijk dient bij te dragen aan deze opgave. Ga hierbij in op het te verwachte regio-overstijgend effect van de Regio Deal en/of waarom de opgave de draagkracht van de regio te boven gaat.

Probeer een nadere kwantitatieve onderbouwing te geven van de omvang van de opgave.

De digitalisering van onze maatschappij heeft vergaande consequenties. Daarmee is dit een bijzondere Regio Deal die direct en indirect de komende jaren op duizenden nieuwe banen effect heeft en waar bijna alle inwoners in Nederland direct en indirect profijt van krijgen.

Smart City, IoT of digitalisering van de openbare ruimte. Het zijn begrippen die al jaren rondzingen. Er is volop aandacht op de digitale revolutie door de overheid (oa. Digitale Steden Agenda, Platform 31, VNG), de vele onderzoeken naar het effect van de digitalisering van onze samenleving (oa. door Rathenau, Geonovum, Pels Rijcken, diverse universiteiten en hogescholen), private initiatieven (oa. Netwerken als Smart City Foundation, Nationale Smart City Strategie, Nationaal Smart City Living Lab en de vele commerciële pilots). We staan aan de vooravond van een schaalsprong.

Er zijn honderden lokale smart city initiatieven en pilots in Nederland uitgevoerd, welke allemaal relatief kleinschalig zijn. Opschalen van deze, veelal relevante, pilots gaat moeizaam door het ontbreken van kennis en randvoorwaarden en het tekortschieten van de werking tussen vraag en aanbod. Met een eenmalige bijdrage uit de Regio Enveloppe wordt dit marktfalen aangepakt.

Hoewel de pilots in zichzelf vaak succesvol zijn, zijn ze qua samenwerkingsconstructie en financiële basis niet robuust genoeg om op te schalen. De versnippering leidt ook tot onvoldoende afstemming voor de  uitwisselbaarheid van data, een must als Nederland de voordelen van data gestuurd werken wilt plukken.

Het is gebleken dat noch een branche, noch een stad, noch een provincie zelfstandig in staat is om de schaalsprong te maken. De onderlinge concurrentie tussen steden, branchegenoten en provincies staat een opschaling van smart city initiatieven in de weg. Aan het werken aan de basis randvoorwaarden komt men niet toe.

De behoefte van een bovenstedelijke aanpak met een landelijk portfoliokarakter wordt breed ondersteund, maar niemand is bij machte om de financiële en personele middelen beschikbaar te maken omdat budgetten onder druk staan en de gegenereerde waarde niet direct leidt tot inkomsten voor degene die investeert (ook op het laagste niveau binnen gemeenten niet). De smart city initiatieven zijn echter wel essentieel bij het verbeteren van het leefklimaat in het kader van gezondheid, mobiliteit en veiligheid en het behalen van duurzaamheidsdoelen.

Er is een andere en grotere bovenlokale aanpak nodig.

Het besef dat digitalisering onomkeerbaar is, leidt er toe dat iedere gemeente zelfstandig en voor zichzelf voorwaarden probeert te scheppen. Daar komt de enorme versnippering en doublure van pilots vandaan met een verspilling van publieke gelden en vertraging van de stedelijke ontwikkeling als gevolg. Zonder bovenstedelijke aanpak zal de naar binnen gerichte houding veelal blijven bestaan.

Voor de noodzakelijke schaalsprong ontbreekt het aan een interbestuurlijk programma met een nationale uitvoeringsagenda die centraal wordt gecoördineerd voor zaken als juridische-, ethische- en technische kaders, data infrastructuur, pilots op grotere schaal en onderzoek naar maatschappelijk verantwoorde verdienmodellen en het effect van digitalisering op de competentieontwikkeling. Het uitstellen van de schaalsprong heeft tot gevolg dat we niet de voorsprong pakken die we zouden kunnen hebben, en zelfs dreigen achter te lopen in economische groei en kwaliteit van leven in Nederland.

Doel en ambitie *
Formuleer een ambitie op de lange termijn. Waar wil de regio staan als de opgave van de Regio Deal is aangepakt? Omschrijf dit bij voorkeur met één of enkele (kwantitatieve) doelen.

Met de bijdrage uit de Regio Deal zetten we een uitvoeringsorganisatie op die 3 jaar zal bestaan.

  • Deze organisatie coördineert en werkt bovenstedelijk aan generieke vraagstukken die komen uit specifieke digitaliseringstoepassingen voor de openbare ruimte zoals juridische-, ethische-, technische- en financieel-economisch onderwerpen.
  • Tevens verbindt deze organisatie de vele smart city initiatieven om ongewenste doublures te voorkomen zodat miljoenen bespaard worden. Daarvoor gaan we actief inzetten op kennisdeling, creëren we een export product en pakken we de ethische maatschappelijke discussie op voor het gebruik van data uit de openbare ruimte.
  • De organisatie werkt voorstellen en adviezen uit voor dit en volgend regeerakkoord en werkt een interbestuurlijk programma voor smart cities/society uit.
  • Tot slot ontstaat door deze Regio Deal en de opzet ervan, een structurele werkwijze en organisatorische invulling die zichzelf in stand kan weten te houden. Kortom geen eenmalige impuls voor een éénmalig traject, maar met een duurzaam resultaat.

Voorgestelde aanpak *
– Geef aan in hoeverre er sprake is van een integrale aanpak en waaruit deze bestaat. Ga hierbij in op de samenhang die bestaat tussen verschillende onderdelen.
– Omschrijf hoe de doelen gerealiseerd gaan worden. Geef aan hoe de aanpak leidt tot het bereiken van de doelen en schets hierbij de bijdrage aan 
welvaart in brede zin.
– Specificeer hierbij welke output (resultaat) verwacht wordt tussen 2019-2022, en welke outcome (effect) daarna verwacht wordt.
– Geef daarnaast aan hoe de aanpak aansluit bij Rijksbeleid en/of het Regeerakkoord.

De smart region essentials zijn onderdelen die bij elk smart city project aan de orde komen. Smart city projecten zijn altijd integrale domeinoverschrijdende projecten bijvoorbeeld voor verkeersdoorstroming, sociale cohesie, gezonde leefomgeving, veiligheid, etc. De aanpak is gericht op het oplossen van het marktfalen door het organiseren en faciliteren van de basisrandvoorwaarden, deze randvoorwaarden in de praktijk toe te passen, te onderzoeken en bij te stellen.

Dat doen we door een deskundige uitvoeringsorganisatie op te zetten met de nodige kennis en een netwerk om kennis te bundelen. En deze kennis breed te delen binnen en buiten de deelnemende partijen.

Output:
De resultaten binnen 3 jaar zijn een basis digitale infrastructuur die toegepast is op een diversiteit van praktische opgaves die het leefklimaat verbeteren. Dat er 150 nieuwe toepassingen door het bedrijfsleven zijn ontwikkeld op basis van de nieuwe infrastructuur die 1.000 nieuwe banen hebben opgeleverd of behouden. Dat het effect van de toepassingen is onderzocht en dat het opschalen van smart city pilots binnen en buiten de regio mogelijk is door vastgestelde afspraken en normeringen, en waarin maatschappelijk verantwoorde verdienmodellen zijn ontwikkeld en toegepast. Het economisch rendement is hoger dan het projectbudget.

Onze Regio Deal sluit aan:

  • op het regeerakkoord bijvoorbeeld voor een goed functionerend openbaar bestuur dat zich weet aan te passen aan maatschappelijke en technologische ontwikkelingen;
  • bij de ambitieuze, brede agenda voor de verdere digitalisering van het openbaar bestuur op verschillende niveaus;
  • op het klimaat akkoord doordat het makkelijker wordt om de duurzaamheidsdoelen in de regio te bereiken met de inzet van digitale technologieën en het gebruik van data, en concreet bij het verlagen van CO2 uitstoot door zuinigere Openbare Verlichting.

Outcome:
De effecten op langere termijn zijn enorm. Door de centrale kaders zijn digitale toepassingen uitwisselbaar wat veel kosten bespaart, is de kwaliteit van data uit de openbare ruimte beter waardoor er beter beleid gemaakt kan worden, is er een competentieontwikkeling binnen het openbaar bestuur voor het werken met data, zijn er toepassingen die de kwaliteit van leven verbeteren, wordt het bewustzijn groter van de gevolgen van het gebruiken van data in het algemeen en uit de openbare ruimte specifiek, stimuleren we de economische en ecologische groei, vergroten we de impact van milieu maatregelen.

Doelgroep *
Omschrijf wie de doelgroep(en) is/zijn (voor wie geldt de regionale opgave?).
– Geef aan in hoeverre de doelgroep betrokken is bij het formuleren van een aanpak.

De regionale opgave bij Smart Cities geldt voor elke gemeente in Nederland. Velen zijn er op de een of andere manier ook al mee bezig of zullen er binnen afzienbare tijd mee geconfronteerd worden.

De doelgroep bestaat uit:

  • ondernemers die baat hebben bij een uitstekende digitale infrastructuur om ieuwe diensten te ontwikkelen en daarmee de economie te stimuleren;
  • bestuurders en ambtenaren die betrokken zijn bij de uitvoering van de use cases voor smart city toepassingen om de kwaliteit van leven te vergroten;
  • onderzoek-, opleidings- en kennisinstellingen die gebruik kunnen maken van de living labs en onderzoek doen naar maatschappelijk verantwoorde verdienmodellen en de impact van oplossingen;
  • en de meest belangrijke groep: inwoners en ondernemers die in de betrokken gebieden wonen, werken en verblijven. Zij profiteren van een beter leefklimaat en betere besteding van publieke gelden.

Alle stakeholders worden betrokken door bijeenkomsten, inspraakrondes en door deel te nemen aan de projecten, daar waar toegevoegde waarde van hun inbreng ontstaat zowel voor de het definiëren van de aanpak als de uitvoering.

Met deze werkwijze is ervaring opgedaan in het programma Nationaal Smart City Living Lab.

Inzet en (co-)financiering *
Omschrijf welke bijdrage alle partijen (inclusief het Rijk) dienen te leveren.
– Ga hierbij in op welke samenwerking met het Rijk wordt gezocht. Specificeer hierbij naar soort inzet en bijdrage, en waar mogelijk naar vakdepartementen. Mogelijke inzet en bijdrage kan onder meer bestaan uit het bieden van experimenteerruimte of netwerk, de verruiming van regelgeving of een financiële bijdrage uit de Regio Envelop.
– Geef daarnaast aan welke inzet en bijdrage vanuit de regio wordt voorgesteld. Indien er wordt gevraagd om financiering vanuit de Regio Envelop, moet de regio ten minste 50% co-financiering inbrengen.

De departementen BZK, EZM en IenW hebben allen een raakvlak met de digitalisering van de buitenruimte. Gedurende de looptijd zal duidelijk moeten worden wie welk deel van de digitalisering van de buitenruimte oppakt. Een interbestuurlijk programma kan daarbij helpen. De uitkomsten van deze Regio Deal kunnen in het volgende regeerakkoord geborgd worden.

Onze aanvraag is vijf (5) miljoen vanuit de Regio Enveloppe.

De cofinanciering bestaat uit de budgetten die begroot zijn voor smart city initiatieven zoals aanleg van glasvezel, ombouwen van lichtmasten, mobiliteitsprojecten en duurzaamheidsprojecten en zullen bij de uitwerking concreet gemaakt worden. De onderverdeling van in te brengen cofinanciering naar stakeholders is als volgt:

Gemeenten:
Investeringen in openbare verlichting, glasvezelnetwerken en smart city use cases

Provincie:
Investering in beschikbaarheid van connectiviteit zoals glasvezel en digitaliseringsagenda

Private partijen:
50% van de kosten van use cases die toegepast gaan worden om de randvoorwaarden te testen

Rijk:
Kennis vanuit Agenda Stad, IenW en Rijkswaterstaat (buiten de financiële middelen uit de Regio Deal), politieke borging op nationaal niveau.

De budgetten die betrokken zijn bij onze Regio Deal, zijn meer dan voldoende voor een 50% cofinanciering.

Door de schaalgrootte van deze Regio Deal worden tevens kosten bespaard uit de budgetten van de deelnemende gemeenten en provincies. Commitment voor de financiële inbreng zal bij de nadere uitwerking geregeld worden.

Structureel karakter *
Omschrijf op welke manier het structurele karakter op lange termijn wordt geborgd (zonder bijdrage en inzet vanuit de Regio Envelop). Ga hierbij specifiek in op het financieringsmodel.

De bijdrage uit de Regio Deal wordt gebruikt voor de éénmalige onrendabele top.

De structurele financiering komt uit het efficiënter kunnen uitvoeren van gemeentelijke taken en procesverbeteringen die dankzij de inzet van digitale technieken en data mogelijk zijn. Hierdoor kan er bespaard worden op de gemeentelijke begrotingen.

De structurele financiering van smart city toepassingen komt uit de business modellen van de leveranciers en de exploitatie van de basisinfrastructuur. Zo ontstaat in feite een revolving fund om weer nieuwe toepassingen te genereren en deze te verbreden. Immers uit de feitelijk ontstane besparingen worden weer nieuwe initiatieven gefund.

Indirecte besparingen zijn er nationaal breed door een verbetering van de verkeersdoorstroming, minder gezondheidskosten o.a. door gezondere lucht en grotere CO2 reductiedankzij inzet van digitale technologieën.

Governance *
Omschrijf hoe de governance rondom het programma wordt ingevuld. Ga hierbij in op de sturing, monitoring en eindverantwoordelijkheid (van wie, voor wat) van de Regio Deal. Geef daarnaast aan hoe beleidsmatige verantwoording wordt geborgd.

De governance van het programma is als volgt geregeld:

  • De uitvoeringsorganisatie wordt ondergebracht in de bestaande stichting Programma Nationaal Smart City Living Lab. Het bestuur wordt aangepast met relevante vertegenwoordigers uit de deelnemende organisaties aan deze Regio Deal.
    • Deze uitvoeringsorganisatie behoudt en bewaakt het overzicht van het projectenporfolio, de behaalde inhoudelijke resultaten en de generieke componenten daarbinnen die voor opschaling in aanmerking komen en voorkomt doublures
    • De uitvoeringsorganisatie draagt zorg voor de verspreiding van de resultaten aan de breder betrokken doelgroepen/stakeholders
  • De uitvoeringsorganisatie wordt bemenst door een vast professioneel team en legt verantwoording af aan het stichtingsbestuur.
  • De pilots worden uitgevoerd door medewerkers van de deelnemende gemeenten en private partijen. De pilots worden actief begeleid/bijgestuurd vanuit de uitvoeringsorganisatie. Projectteams leggen verantwoording af aan de uitvoeringsorganisatie.
  • De controllingrol op de besteding van middelen en de kwaliteit van de projecten zal door PwC uitgevoerd worden.